NỖI ĐAU TRÊN CHIẾN TRƯỜNG
Vũđ́nhHải KBC 3119.
Mến tặng các đồng đội thân thương
của tôi thuộc tiểu đoàn 8 Nhảy Dù.
Như một lời tạ lỗi gởi đến linh hồn Nguyễn Quang Trí,
thuộc trung đội 3, đại đội 84, tiểu đoàn 8 Nhảy Dù,
đă tử trận trên chiến trường Thường Đức, Quảng Nam,
tháng 8 năm 1974.
Trại Trần quí Mai, hậu cứ của tiểu đoàn 8 Nhảy Dù, chấn ngay vào một ngă tư đường. Con đường chính của trại Hoàng hoa Thám chạy từ cổng A của sư đoàn, qua bộ tư lệnh, cải hối thất, sân vận động với những khẩu pháo 130 ly và xe tăng T 54 tịch thu được của địch trưng bày dọc theo sân cỏ, sau đó cắt ngang một con đường khác chạy đến từ phía cổng Phi Long. Nơi giao nhau của hai con đường này chính là hậu cứ của một tiểu đoàn Nhảy Dù mang huy hiệu con ngựa bay nổi lên trên một chiếc dù, ở giữa hằn lên con số 8, gia đ́nh bác Tám.
Nếu đi từ cổng Phi Long, con đường chạy xuyên qua một khu vực rộng lớn của căn cứ không quân Tân sơn Nhất, khi qua khỏi góc tử sĩ đường th́ bước chân bỗng nhiên từ từ chậm lại, v́ phía trước mặt một vọng gác nhô ra sát ven đường, thấp thoáng có bóng dáng một người lính với quân phục Nhảy Dù, vai đeo súng đang đứng gác. Đây là giới hạn cuối cùng không thể vượt qua, hậu cứ tiểu đoàn 8 Nhảy Dù. Góc bên phải của ngă tư đường là dăy nhà của bộ chỉ huy tiểu đoàn và đại đội 80, đầu dăy nhà là pḥng sĩ quan trực. Cặp bên tay phải là những dăy nhà của các đại đội 81, 82, 83, không thấy láng trại của đại đội 84 ở nơi đây. Sau khi băng qua khỏi ngă tư, con đường sẽ dẫn đến khu nhà thờ, khu trại gia binh của tiểu đoàn 8 ND và tiểu đoàn 9 ND, rẽ sang bên phải sẽ dẫn đến khu chợ sư đoàn với hàng quán ồn ào, nhộn nhịp.
Thằng em 84 đă được ngắt ra, đẩy tuốt xuống cuối con đường chính của căn cứ Hoàng hoa Thám. Đầu con đường là cổng A của sư đoàn, cuối con đường là khối bổ xung tiếp giáp với bên Không Quân, láng trại của đại đội 84 nằm sát bên khối bổ xung. Càng xa mặt trời chừng nào lại càng mát mẻ chừng nấy. Tổ ấm của đại đội 84 là dăy nhà tôn, đầu dăy là một nhà thủy tạ, chính giữa dăy nhà là văn pḥng của đại đội trưởng. Trong căn pḥng đại đội trưởng, đơn sơ một cái bàn, vài ba cái ghế đă mốc meo, anh chàng hậu cứ vừa mới lau chùi vội vă nên c̣n nhiều chỗ bụi bậm đóng thành từng mảng. Hành quân liên miên, đă hơn 2 năm mới được trở về thăm lại chốn xưa, mạng nhện, ổ chuột lúc nhúc cũng đúng thôi. Trên vách tường treo khung h́nh của tướng Trương quang Ân, vị tiểu đoàn trưởng đầu tiên của tiểu đoàn 8 Nhảy Dù. Một ít chiến lợi phẩm được gắn lên bức tường, lá cờ của mặt trận giải phóng, chiếc nón cối kiểu xưa, giây đạn có bi đông nước, một khẩu súng AK báng xếp, những món đồ này tịch thu được trong một trận đánh nào đó đă đi vào dĩ văng xa xưa.
Trước mặt láng trại là một băi cỏ tương đối rộng, nơi tập họp của đại đội. Ba lô súng đạn của từng trung đội xếp theo hàng lối thứ tự ngay trên sân cỏ. Tiểu đoàn về hậu cứ nghỉ dưỡng quân, chỉnh bị đơn vị sau hơn 2 năm lăn lộn trên các chiến trường, từ mặt trận An Lộc, qua cuộc hành quân đẫm máu tái chiếm Quảng Trị, rồi đến giai đoạn nằm giữ đất dọc theo sườn phía tây của quốc lộ 1, từ Quảng Trị xuống tận Thừa Thiên. Về nghỉ dưỡng quân mà ba lô súng đạn lúc nào cũng sẵn sàng trước sân đại đội.
Nhảy Dù ơi, ai đày đọa mà sao mi khổ như rứa. Nh́n thấy mặt mũi hậu cứ, dù chỉ một lần trong đời, cũng là hạnh phúc lắm rồi. Có những người lính Nhảy Dù đến lúc chết mà vẫn chưa biết hậu cứ đơn vị của ḿnh nằm ở đâu. Măn khóa huấn luyện quân trường, t́nh nguyện về sư đoàn Nhảy Dù, tốt nghiệp khoá dù, về khối bổ xung nằm chờ phân phối đi các tiểu đoàn tác chiến, ra đơn vị dấn thân vào các cuộc hành quân, chết. Vậy là lúc nhắm mắt xuôi tay vẫn chưa biết được hậu cứ của ḿnh nằm ở nơi đâu.
Huỳnh Ánh tham dự trận đánh An Lộc với cấp bậc binh nh́. Rời An Lộc, hành quân ngay ra miền địa đầu giới tuyến trong chiến dịch tái chiếm Quảng Trị thân yêu. Bao nỗi nhọc nhằn hiểm nguy, bao nhiêu lần đối diện với cái chết chỉ trong gang tấc, trời thương nên Huỳnh Ánh vẫn c̣n sống đến ngày hôm nay, trên cánh tay áo nay đă mang lon hạ sĩ nhất. Sau hơn hai năm ngụp lội trong trận mạc, lần này theo đơn vị về Sài G̣n nghỉ dưỡng quân, Huỳnh Ánh mới được nh́n thấy lần đầu tiên hậu cứ của ḿnh, ngỡ ngàng trong hạnh phúc. Từ cấp bậc binh nh́ lên tới hạ sĩ nhất, hơn hai năm quần thảo trên chiến trường, Huỳnh Ánh chưa bao giờ được nh́n thấy mặt mũi của tờ giấy phép dài ngắn ra sao. Trên cuộc đời này đầy rẫy những điều vô lư, người ta áp dụng triệt để câu � dụng nhân như dụng mộc �, cấp dưới được xem là cỏ cây, cỏ cây th́ làm ǵ có t́nh cảm, vậy th́ cần ǵ phải đi phép. K� Stul, người của miền núi, quê quán ở Pleiku, tướng tá cao to, K� Stul có sức khoẻ hơn người nên luôn luôn được giao cho khẩu đại liên M60. Đă hai năm qua, khẩu M60 của K� Stul đă gây bao nhiêu giông gíó cho địch quân trên khắp các chiến trường ác liệt, anh chàng đen thui, ít nói này chắc có lẽ cũng thuộc loại vô cảm nên chưa bao giờ được ban cho tờ giấy phép. Nhưng một hôm, bất ngờ K� Stul hắt ra nỗi niềm:
-Thiếu úy, em nhớ nhà quá thiếu úy ơi.
Đi từ cấp bậc binh nh́ lên đến hạ sĩ nhất mà vẫn chưa được nếm mùi những ngày phép, lần này toàn bộ tiểu đoàn về hậu cứ nghỉ dưỡng quân, anh em thay phiên nhau đi phép, hạ sĩ nhất Huỳnh Ánh đừng có than thở ǵ nữa nhé, lính tiểu đoàn 8 Nhảy Dù lấy ngày bị thương nằm bệnh viện làm ngày nghỉ phép.
Những ngày tiểu đoàn về hậu cứ nghỉ dưỡng quân thật là vui, vui hơn ba ngày tết, vui hơn bao giờ hết. Anh em nào có giấy phép th́ về thăm gia đ́nh, ai ở lại đơn vị th́ xuống khu chợ sư đoàn, café, bia rượu, thôi th́ thứ nào cũng có. Nhậu lai rai th́ cũng phải nhớ giờ giấc trở về đại đội điểm danh quân số, lau chùi vũ khí.
Anh em tiểu đoàn 8 ND lại được thưởng thức một buổi văn nghệ thật đặc sắc, do công thu xếp của thiếu úy Nguyễn quốc Hùng. Các cô ca sĩ mặt mũi xinh đẹp, tươi như hoa, giọng hát của các cô nghe thật tuyệt vời, khác hẳn với giọng ca trên làn sóng radio nghe được từ bên dưới giao thông hào khi c̣n đóng quân trên miền hỏa tuyến . Ban văn nghệ vừa chơi được vài tiết mục th́ anh em bắt đầu ngứa ngáy chân tay, khều nhau ra nhảy đầm. Anh em được dịp thử lại bước đi của ḿnh, hơi vụng về một chút th́ có sao đâu, anh chàng Lô vinh Hải của trung đội 1, đại đội 84, bước ra sàn nhảy với chiếc mũ đỏ giắt trên cầu vai, Hải nhảy thật điệu nghệ trong bản � Sầu đông �. Anh em tiểu đoàn 8 ND lại đóng góp cho phần văn nghệ thêm phong phú, bằng những bản nhạc đang thịnh hành thời bấy giờ, ba lô làm bàn nên nét chữ không ngay, tâm sự ấy đă gắn liền theo người lính trên mọi nẻo quân hành, nghe thật xúc động.
Đúng là ngày vui qua mau, anh em tiểu đoàn 8 Nhảy Dù chưa kịp thưởng thức trọn vẹn những ngày nghỉ dưỡng quân th́ đă có lệnh cấm trại 100%. Các đại đội trưởng ngưng kư giấy phép, đơn vị điểm danh quân số một ngày năm bảy lần, các quân nhân được lệnh hạn chế ra khỏi doanh trại. Vũ khí, quân trang quân dụng được kiểm kê chi tiết, bổ xung đầy đủ. Mọi người x́ xào bàn tán, trận đánh này chắc chắn sẽ dữ dội lắm, nhưng ở nơi đâu th́ không ai đoán được.
Hắn đang tháo bung khẩu súng M16 để lau chùi th́ Nguyễn quang Trí bước lại gần, ngập ngừng nói:
-Thiếu úy
Hắn ngẩng đầu lên, rồi lại cúi xuống tiếp tục công việc:
-Có ǵ không Trí, cứ nói đi.
-Bữa nay thiếu úy cho em chuồn về nhà.
-Tiểu đoàn cấm quân 100% rồi mà, Trí không biết sao?
-Dạ biết, nhưng mà.
Hắn ngước lên nh́n, Nguyễn quang Trí tăng cường về trung đội được vài tuần lễ trước khi tiểu đoàn về hậu cứ nghỉ dưỡng quân. Trí c̣n trẻ lắm, lính mới ra ḷ từ quân trường mà, mồ hôi quân trường chưa đủ mặn để xóa bớt đi nét học tṛ c̣n vương trong đôi mắt sáng long lanh.
Trí im lặng không dám nói thêm khi thấy trung đội trưởng mặt đen x́, râu ria lởm chởm đang chiếu tướng nh́n ḿnh. Nhưng giọng nói của trung đội trưởng th́ lại hiền lành chứ không dữ dằn như trên khuôn mặt:
-Kẹt chuyện ǵ th́ Trí cứ nói ra, biết đâu tôi có thể giúp được.
-Dạ "em có lỡ hẹn với cô bạn gái cùng lớp bữa nay đi ăn kem, không ngờ lệnh cấm trại".
Tự dưng trong đầu hắn liên tưởng đến câu hát, " có những người đi không về, xa xôi rồi quên ước thề ".
-Chuyện nhỏ mà, nhưng lúc này an ninh tăng cường chặt chẽ lắm, làm sao Trí dù ra ngoài được.
-Không sao đâu thiếu úy, em có bằng Dù rồi mà. Em leo hàng rào phía bên cổng C, hôm trước em có chuồn bằng đường đó một lần rồi.
-Ừ, đi cẩn thận, ngày mai nhớ trở lại nghe.
Lính Nhảy Dù đă từng nhảy từ trên máy bay xuống đất th́ trên đời này c̣n có hàng rào nào có thể cản được bước chân dù. Lại có những người lính Nhảy Dù không thích xin phép thiếu tá Rào, anh em đi thẳng từ doanh trại sang bên kia phi trường Tân sơn Nhất, lúc đi ngang qua cổng Phi Long c̣n tủm tỉm cười. Anh em quân cảnh Không Quân vốn đă có nhiều thiện cảm với binh chủng Nhảy Dù nên dễ dàng ngó lơ để anh em thoải mái .
Đại đội 204 quân cảnh Nhảy Dù tuyển quân từ các tiểu đoàn tác chiến. Họ là những người đă từng chiến đấu, đă từng vào sinh ra tử ngoài mặt trận, tướng tá cao lớn bặm trợn, có tinh thần kỷ luật cao. Khi được rút về làm công tác giữ ǵn an ninh, duy tŕ kỷ luật cho binh chủng th́ họ chu toàn nhiệm vụ rất hoàn hảo. Họ hiểu rơ tâm tư t́nh cảm của những người lính tác chiến khi trở về thành phố, họ đă từng cảm được cái đau đớn khi nh́n thấy đồng đội ngă xuống trên chiến trường, thế nên họ ứng xử mền dẻo, linh hoạt trong cách giải quyết vấn đề. Nếu vi phạm không trầm trọng lắm th́ họ mời lên xe quân cảnh, chạy ra một khúc đường vắng, ngừng xe và thả anh em xuống sau khi đă lịch sự dặn ḍ khuyên can. Ngược lại, anh em thấy những người quân cảnh 204 của ḿnh đều là dân thứ thiệt nên cũng có phần kính trọng nể nang, bớt đi những vi phạm phép tắc luật lệ. Tiếc thay, về sau này có những người lính quân cảnh 204 mặt mũi non choẹt, thước tấc chỉ đứng tới ngang vai người ta mà dám hống hách nạt nộ những người lính từ mặt trận trở về, thật là dễ chết.
Buổi chiều ngày hôm sau, lúc đi ngang qua cổng A của sư đoàn, nh́n qua bên kia đường, thấy trước cửa một quán giải khát có đôi nam nữ đang bịn rịn chia tay, nh́n thoáng qua hắn nhận ra được ngay Nguyễn quang Trí. Nguyễn quang Trí đă trở về đơn vị đúng hẹn, cái cảm giác thương yêu tiếc nuối lúc chia tay chắc sầu thảm lắm, biết làm sao hơn khi đă lỡ sinh ra trong thời chinh chiến. Khi bước vào sân đại đội, hắn ngạc nhiên khi thấy rất đông anh em đang quây quần uống rượu trên những tấm poncho trải lên trên sân cỏ, ai nấy mặt mũi đỏ gay, vài người đă có vẻ lờ đờ.
Hạ sĩ Trương tiến Thành nâng ly rượu lên, chào hắn:
-Thiếu úy, uống với tụi em một ly.
-Cám ơn, anh em cứ uống tự nhiên, tôi có chút việc phải làm.
Trung sĩ Nguyễn Bê có vẻ ngần ngại:
-Thiếu úy thông cảm cho tụi em uống say một bữa, ngày mai ra trận biết c̣n sống hay không để mà trở về.
Hắn lướt đôi mắt nh́n những khuôn mặt thân thương của anh em, chiến trận nay mai sẽ nổ ra rất lớn, rất ác liệt, chắc chắn sẽ có những người ra đi không trở lại, sẽ là ai trong những khuôn mặt đang hiện diện ở nơi đây. Có lẽ thần chết đă có sẵn một danh sách trong cuốn sổ b́a đen, hắn ngập ngừng khi nghĩ đến tên tuổi của hắn.
Sáng sớm ngày hôm sau, lúc mọi người c̣n đang mơ màng trong giấc ngủ th́ tiếng c̣i tập họp ré lên giận dữ, anh em chồm dậy, vội vă đánh răng rửa mặt, làm vệ sinh cá nhân. Nh́n ra bên ngoài hàng rào của đại đội, đoàn xe quân vận đă đến từ lúc nào, lặng im chờ đợi dưới hàng cây ven đường.
Toàn bộ đại đội tập họp trên sân cỏ, từng trung đội xếp hàng, nhưng không được chỉnh tề cho lắm v́ có người quắc cần câu chiều hôm qua vẫn chưa tỉnh rượu, tuy đứng nghiêm mà vẫn c̣n ngả tới ngả lui. Lần lượt các trung đội trưởng báo cáo quân số tại hàng, t́nh h́nh vũ khí đạn dược. Đại úy đại đội trưởng Đồng văn Minh hôm nay khuôn mặt khó coi, bước tới bước lui có vẻ bực bội lắm, một số anh em vẫn chưa kịp trở về. Lệnh từ bộ chỉ huy tiểu đoàn đưa xuống, đại đội lên xe di chuyển tập trung về tiểu đoàn, sau đó toàn bộ tiểu đoàn 8 Nhảy Dù được đưa sang phi trường Tân sơn Nhất. Trên phi đạo, những chiếc vận tải cơ C130 trong tư thế sẵn sàng nhận hàng, bửng sau của phi cơ đă hạ xuống, nh́n lên khoang tàu thấy trống trơn. Lính Nhảy Dù nhanh chóng được dồn lên phi cơ, nhân viên phi hành không đếm người, cứ dồn lên, c̣n chỗ trống th́ cứ đẩy người lên, hết chỗ th́ mới thôi. Đúng là đưa người vào chỗ chết nên chẳng cần tuân thủ nguyên tắc hay luật lệ an phi ǵ cả. Thật là khác hẳn so với chuyến bay chuyển vận tiểu đoàn từ phi trường Phú Bài về Sài G̣n nghỉ dưỡng quân, lần ấy người ta đếm từng người một, tuân thủ rất bài bản mọi thủ tục, nguyên tắc. Một vài anh em do uống rượu quá nhiều vào tối hôm qua nên đă ói mửa ra sàn phi cơ, cũng chẳng thấy ai phàn nàn điều ǵ. Ngày hôm nay, anh em Nhảy Dù được đưa vào chốn tử sinh, lấy thân xác của ḿnh dựng lên bức tường che chắn cho hậu phương có được những ngày an toàn êm ấm.
Gần một tiếng rưỡi đồng hồ sau, máy bay đă bắt đầu làm ṿng trên phi trường Đà Nẵng chuẩn bị hạ cánh. Bánh đáp vừa ngừng lăn th́ bửng sau của máy bay đă vội vă hạ xuống. Nh́n xuống bên lề phi đạo, một dăy quan tài đă xếp hàng chờ sẵn, chuẩn bị chuyển lên máy bay. Vừa bước xuống phi cơ, anh em Nhảy Dù đă nghe thấy tiếng đạn pháo ́ ầm từ xa vọng lại, làm cho nắng phi trường càng thêm ngột ngạt, khô khan. Đoàn xe quân vận bốc ngay tiểu đoàn 8 Nhảy Dù vào vùng hành quân, chiều hôm ấy tiểu đoàn đă tạm dừng quân trên địa bàn quận Hiếu Đức, tỉnh Quảng Nam, các đại đội tổ chức pḥng ngự qua đêm. Buổi sáng vừa mới tập họp điểm danh trước sân đại đội trong trại Hoàng hoa Thám, buổi chiều đă có mặt ngay trong vùng lửa đạn, ngẫm nghĩ thấy như một giấc ngủ trưa mộng mị.
Các tiểu đoàn 1ND, tiểu đoàn 8 ND, tiểu đoàn 9 ND, và tiểu đoàn 1 Pháo Dù thuộc lữ đoàn I Nhảy Dù nhanh chóng được gởi ngay vào mặt trận để chận đứng các mũi tiến công của địch quân sau khi đă nuốt chửng quận lỵ Thường Đức, đang tràn xuống quận Đại Lộc, uy hiếp Đà Nẵng. Ngày hôm sau, tiểu đoàn 8 ND được chuyển vận sâu vào Đại Lộc, đoàn xe vừa tới ngă ba Ái Nghĩa, quẹo phải hướng về Ba Khe th́ đă nghe tiếng đại bác 130 ly của địch bắn rải trên liên tỉnh lộ số 4, con đường nối liền Đà Nẵng vào Thường Đức. Tiểu đoàn đổ quân xuống ven đường, triển khai đội h́nh tác chiến, bắt đầu sào bài nhập cuộc.
Tiểu đoàn 8 ND vào trận Thường Đức:
- Tiểu đoàn trưởng : Thiếu tá Nguyễn quang Vân.
- Tiểu đoàn phó : Thiếu tá Trần Toán.
- Trưởng ban 3 : Đại úy Trần cao Khoan.
- Đại đội trưởng ĐĐ 81: Đại úy Vơ thế Hùng.
- Đại đội trưởng ĐĐ 82: Trung úy Đỗ việt Hùng.
- Đại đội trưởng ĐĐ 83: Đại úy Phan văn Hiệu.
- Đại đội trưởng ĐĐ 84: Đại úy Đồng văn Minh.
- Đại đội trưởng ĐĐ Đa Năng: Trung úy Trần đ́nh Ngọc.
Đại úy Đồng văn Minh điều đại đội tiến vào làng Hà Nha, các trung đội tấn theo h́nh chân vạc, băng qua khu ruộng trống trải, đoàn quân tiến chậm, chậm mà chắc. Hắn dẫn trung đội lách sang bên phải để tránh một khoảng đất, trên đó cắm một cây cọc có ghim miếng giấy viết một chữ duy nhất � Ḿn � , địch chơi tṛ tâm lư chiến. Trung đội xâm nhập vào b́a làng rất êm, hắn nh́n thấy thi hài một người bộ đội nằm chết, lớp vải kaki Nam Định căng cứng lên như muốn nổ tung v́ xác đă trương śnh, ph́nh lớn như một con ḅ mộng. Buổi chiều trên làng Hà Nha vắng tanh, địch ẩn náu ở đâu đó, đang ŕnh rập chờ thời cơ. Trung đội đào hầm củng cố vị trí, đại bác 57 ly của địch bắn trực xạ từ bên kia sông Vu Gia, h́nh thù của viên đạn bay trong không gian tạo nên một vệt đen thoang thoáng, nổ sát vào vị trí đóng quân của trung đội, không hây hấn ǵ, trật lất. Trời c̣n đủ sáng để hắn nh́n thấy rơ một toán bắc quân, đầu đội nón cối, quần áo kaki Nam Định đang lúp xúp chạy ra từ chân núi, ḷn vào phía sau trung đội 1 do thiếu úy Nguyễn quốc Hùng chỉ huy. Hắn điều động khẩu đại liên M60 bắn vào đội h́nh của địch. Toán quân đội nón cối tản ra rồi biến mất không c̣n nh́n thấy nữa. Đêm hôm ấy trung đội 1 bị địch tấn công, giữa lúc tiếng súng đôi bên nổ tung cả một góc trời mà vẫn nghe thấy tiếng Nguyễn quốc Hùng vang lên lanh lảnh:
-Móc mắt nó chà giấy nhám, móc mắt nó chà giấy nhám.
Trung đội 1 chận đứng được những đợt tấn công của địch trong đêm hôm ấy mà không hề bị tổn thất.
Sáng hôm sau hắn được lệnh tấn sâu vào làng, cảnh vật vẫn im ĺm vắng tanh, h́nh như địch cố ư tránh né giao tranh. Đến buổi trưa, trung đội khoanh tṛn, đào hầm pḥng thủ, không khí ngột ngạt lắm v́ vẫn chưa thấy địch quân lộ diện. Đại đội thông báo, địch quân sử dụng một khẩu 57ly bắn vào quân ta, sau đó địch di chuyển súng ra nơi khác, lấy đạn dấu sẵn ở nơi đó, bắn xong lại di chuyển vị trí. Trung đội nhận lệnh tảo thanh khu vực t́m cách tiêu diệt khẩu 57ly. Anh em để ba lô tại vị trí, hắn cắt cử một người ở lại để trông coi nhà cửa. Nguyễn quang Trí là quân nhân yếu nhất trong trung đội, mới tăng cường hành quân, c̣n bỡ ngỡ chưa theo kịp anh em.
Hắn nói với Trí:
-Trí ở lại trông coi vị trí cẩn thận, có chuyện ǵ th́ bắn lên trời 3 phát một nghe.
-Dạ, em nghe rơ thiếu úy.
Hắn chỉ xuống một căn hầm chiến đấu:
-Trí đứng gác ở dưới căn hầm này, đừng đi đâu hết nha.
Nguyễn quang Trí đeo khẩu M16 lên vai, xách theo dây đạn rồi nhảy xuống.
Trên bảng cấp số, quân số của một trung đội Nhảy Dù là 41 quân nhân, khi vào trận Thường Đức, quân số trung đội lên tới 45 người, trung đội có 2 sĩ quan, một trung đội trưởng, một phụ tá. Hắn tổ chức trung đội thành 3 cánh, cánh quân đi chính giữa do hắn chỉ huy, 2 cánh quân hai bên đi lùi lại phía sau một chút. Hắn căn dặn các tiểu đội trưởng, cánh quân nào chạm địch sẽ sử dụng hỏa lực tối đa kềm không cho địch ngóc đầu lên, cánh quân kế bên sẽ ṿng lên đánh nhanh vào cạnh sườn của địch. Trung đội cẩn trọng tiến quân, khoảng 20 phút sau th́ cánh quân của hắn chạm địch. Địch quân khai hỏa trước, đạn bắn ra từ những căn hầm ngụy trang kiên cố. Khẩu M72 trên vai người khinh binh phóng ngay viên đạn về phía địch. Tiếng nổ của viên đạn M72 mở màn cho các loạt đạn bắn phủ lên mục tiêu.
Hắn gào lên trong tiếng súng nổ:
-Lên ngay đi, Bê ơi.
Nhanh như chớp, trung sĩ Nguyễn Bê dẫn cánh quân xông lên đánh úp vào hông địch, tiếng súng rộ lên vang dội một góc trời. Khi quân ta ào lên lục soát mục tiêu th́ địch quân đă biến mất, dưới những căn hầm chữ A vẫn c̣n vương vải những dây đạn, một nồi cơm vẫn c̣n đang bốc khói nóng hổi. Địch vẫn ngoan cố không chịu giao chiến, mọi người đều có cảm giác một cái bẫy đang giăng ra ở gần đâu đây. Trung đội được lệnh dừng quân, không tiến sâu hơn nữa. Lệnh tiếp theo, trung đội phải nhanh chóng trở về vị trí đóng quân.
Nơi đóng quân bây giờ sao lạ quá, cây cối ngả nghiêng, vung vải như thế này.
-Trí ơi! Trí ơi!
Không có tiếng trả lời.
-Tản rộng ra anh em, cẩn thận nhé. Trí ơi, Trí đâu rồi!
Chỉ nghe thấy tiếng cành cây vướng víu, xào xạc đong đưa trong gió.
Trí đă chết mất xác rồi, một quả đạn đại bác 130 ly rơi xuống đúng ngay căn hầm Nguyễn quang Trí đang đứng gác. Sức nổ khủng khiếp của viên đạn đă biến căn hầm chiến đấu thành một cái ao, khẩu M16 của Trí văng ra xa hàng trăm thước, cong queo vụn nát. Thân xác của Trí chỉ thu lượm được một ít da và thịt lẫn lộn với đất cát. Kể từ lúc ấy, cả trung đội lầm ĺ, không ai nói với ai một lời nào, trung đội vừa mất đi một người đồng đội, nỗi giận dữ và tiếc thương in hằn lên từng khuôn mặt.
Buổi xế chiều, có người lính lặng buồn ngước mắt nh́n lên bầu trời xám mây, chợt kêu lớn:
-Trí, Trí, tụi bay ơi.
Anh em đổ xô ra, nh́n theo hướng tay chỉ, xác của Trí bị bắn tung lên cao, rơi vướng trên cành của một cây đa, nhưng thân xác chỉ c̣n một nửa từ bụng trở lên, một mớ bùi nhùi máu gân da thịt đổ ra từ khoang bụng, đong đưa rờn rợn.
Thi hài của Trí được đưa xuống, đặt nằm lên tấm poncho trải trên mặt đất. Trước cái chết thảm thương của Trí, có anh em không cầm được nước mắt. Nguyễn quang Trí, người quân nhân đầu tiên của trung đội 3, đại đội 84, tiểu đoàn 8 Nhảy Dù tử trận trên chiến trường Thường Đức, Quảng Nam.
Trí chết mà không được toàn vẹn thân thể, phân nửa c̣n lại của Trí cũng nhàu nát tang thương. Một cuốn sách nhỏ nhô ra trên túi áo của Trí, nh́n kỹ hơn, đó chính là một cuốn kinh khổ nhỏ.
Thượng đế ơi, ngài có hiện diện trên cơi đời này không vậy? Một tín đồ ngoan đạo như Nguyễn quang Trí, đường hành quân nặng trĩu ba lô súng đạn mà trong túi áo lúc nào cũng một ḷng ǵn giữ cuốn kinh, lúc nào cũng nguyện cầu đến ngài, vậy mà ngài nỡ ḷng nào quay mặt làm ngơ để Trí phải chết thảm như thế này.
Màn đêm buông phủ xuống làng Hà Nha, tiếng côn trùng nỉ non ai oán. Người lính gác đêm giật ḿnh lắng tai nghe, từ trong hầm chỉ huy của trung đội có tiếng ú ớ, lảm nhảm:
-Trí chết tại tôi, Trí chết tại tôi.
Trận chiến mỗi lúc một thêm ác liệt, địch đă chiếm đóng vùng đất này từ lâu nên tổ chức được một thế trận rất lợi hại. Địch đưa vào trận địa 2 sư đoàn chính quy tinh nhuệ để đối đầu với sư đoàn Nhảy Dù. Đoàn quân mũ đỏ bất chấp mọi thất lợi về phía ḿnh, liên tục giữ thế tiến công đẩy địch ra khỏi từng ngọn đồi, xô ngă địch xuống từng vực sâu.
*****
Máu ra nhiều quá, ướt đẫm cả chiếc áo hoa dù, thấm cả lên chiếc ba lô hắn vác trên vai. Máu của hắn, của Nguyễn quang Trí, của biết bao đồng đội đổ ra trên khắp nẻo đường đất nước đă không đem lại được một kết qủa tốt đẹp nào.
Cuối tháng 4 năm ấy, hắn thôi không c̣n gắn bó với đơn vị được nữa. Một ḿnh hắn ngơ ngác trước cuộc đổi thay khủng khiếp không thể nào tưởng tượng được. Hắn không biết ḿnh đang đứng ở đâu giữa cuộc đời này, ngày mai tăm tối phủ xuống cuộc đời của hắn. Tuổi thanh xuân của hắn tẻ nhạt trên những chốt đóng quân sâu thẳm trong rừng núi, trải dài theo những cuộc hành quân gian khổ, và tàn tạ trong chốn lao tù đói khát lầm than. Ở nơi đâu hắn cũng luôn bị dằn vặt bởi một nỗi đau, một nỗi ám ảnh, chính hắn đă gây ra cái chết của Nguyễn quang Trí. Nếu hôm ấy hắn đừng cắt đặt Trí ở lại trông coi vị trí đóng quân, đừng chỉ định Trí đứng gác trong căn hầm định mệnh ấy, th́ Trí đâu có chết thảm thương oan uổng như thế.
Bước chân ra khỏi chốn lao tù, hắn t́m về nghĩa trang quân đội Biên Hoà vào một ngày tiết trời ảm đạm, trên cao là những giải mây buồn lững thững trôi. Trên từng mộ bia của tử sĩ có khi c̣n đọc được tên họ, cấp bậc, đơn vị, ngày và nơi tử trận. Ḷng hắn cứ miên man tưởng tượng ra khung cảnh chiến trường lúc người tử sĩ nằm xuống, dính một viên đại bác hay một quả súng cối như trường hợp của Nguyễn quang Trí, hay là một loạt đạn xả nát cả h́nh hài như trung sĩ Nguyễn Bê, hay là bị thương rồi bị địch bắt, địch mổ bụng moi ruột gan cho đổ ra ngoài như hạ sĩ nhất Nguyễn Đông, c̣n giắt lên trên ngực người đă chết một mảnh giấy ghi ḍng chữ " cảnh cáo ngụy Dù" .
Hắn đứng ở đây giữa những nấm mộ hoang tàn, thoang thoáng chung quanh là hồn tử sĩ, hắn bỗng thấy lành lạnh ở phía sau lưng. Rải rác những mộ phần nay chỉ c̣n là một lỗ huyệt cạn có dáng dấp của một h́nh chữ nhật. Thấp thoáng những nấm mộ trống trơn, không c̣n tấm bia để nhắn gởi cho người đang nằm ngơi nghỉ dưới lớp đất sâu. Hắn bắt gặp những h́nh ảnh của tử sĩ in trên tấm mộ bia, bị đục thủng vào hai con mắt thành hai lỗ sâu hoắm như mộ bia của thiếu tá Nguyễn đức Dũng, tiểu đoàn 11 Nhảy Dù. Hắn cố t́m lại phần mộ của trung sĩ Lê thế Hiền, thuộc đại đội 84, chính hắn đă tiễn đưa Lê thế Hiền đến an nghỉ tại nơi đây, khi hắn c̣n nằm điều trị trong bệnh viện Đỗ Vinh. Hắn không t́m được phần mộ của Lê thế Hiền, nhưng cuối cùng hắn đă t́m ra được ngôi mộ của Nguyễn quang Trí.
Trong tấm h́nh in trên tấm bia, Nguyễn quang Trí tươi tắn trong bộ quân phục hoa dù, đội beret đỏ, h́nh chụp trong doanh trại Vương mộng Hồng, TTHL Quang Trung. Khuôn mặt Trí y hệt như ngày xưa, nho nhỏ hiền hoà, trên mộ bia c̣n đọc rơ được những ḍng chữ ghi tên họ, cấp bậc, đơn vị, ngày và nơi tử trận. Trước mộ phần của Trí, hắn đứng như chết rũ, hắn thấy ḿnh đang trên đường hành quân cùng đồng đội, những địa danh, căn cứ B́nh Minh, căn cứ An Đô, Hà Nha, Đại Lộc, Thường Đức, lũ lượt trôi về trong trí nhớ, những khuôn mặt thân thương của anh em từng một thời sinh tử có nhau, lần lượt hiện về trong tâm khảm, buồn quá, anh em giờ đây tan tác về đâu, làm sao cho hắn gặp lại được những đồng đội thân thương ấy. Hắn h́nh dung ra thân xác của Trí, đang ngủ yên dưới tấc đất sâu ngay trước mặt hắn, tội nghiệp Trí, chỉ c̣n có một nửa h́nh hài nằm trong chiếc quan tài bọc kẽm mà thôi. Không biết cô bạn gái học cùng lớp của Trí năm xưa, có một lần nào ghé đến nơi đây để thắp cho Trí một nén hương ḷng, nhỏ những giọt nước mắt thương yêu, để cuốn trôi những kỷ niệm cho tan vào ḷng đất. Lỗi tại hắn, ḷng hắn bỗng quặn đau khi nhớ lại buổi chiều hôm ấy trên làng Hà Nha, giá như hắn đừng chọn Trí ở lại vị trí đóng quân, đừng bảo Trí đứng gác dưới căn hầm oan nghiệt, th́ có lẽ giờ đây Trí vẫn c̣n hiện diện trên cơi đời này, chứ đâu phải nằm lạnh lẽo cô đơn dưới huyệt mộ sâu. Trí ơi, lỗi tại tôi.
Hễ có dịp th́ hắn lại trở về nghĩa trang quân đội Biên Ḥa, để thăm lại Nguyễn quang Trí và các đồng đội đă an nghỉ nơi đây. Mỗi lần đi thăm trở về nhà, hắn lại buồn rầu, lại suy tư ngẫm nghĩ, lại nhớ đến những ngày hành quân gian khổ đă qua, lại thấy thương cho những người lính mũ đỏ hào hùng, can đảm nén chặt nỗi sợ hăi xuống đáy ḷng, tay xiết c̣ súng ào ạt xông lên giữa lúc địch quân từ trong những căn hầm kiên cố bắn ra như mưa.
Một lần đó, khi trở lại nghĩa trang quân đội Biên Hoà, hắn không t́m được phần mộ của Nguyễn quang Trí nữa. Hắn hoảng hốt, xục xạo t́m kiếm cả một ngày trời mà vẫn hoài công, hắn nhớ rất rơ khu vực an nghỉ của Trí mà, nhất định không thể lẫn lộn được. Có thể người thân của Nguyễn quang Trí đă lên đây bốc mộ cho Trí rồi, từ nay thôi không c̣n nh́n thấy tấm h́nh của Trí trên mộ bia nữa. Trí đă chia tay với các đồng đội đang an nghỉ nơi đây, để tới một chốn riêng tư, ấm êm trong hương khói gia đ́nh. Sau này hắn trở lại nghĩa trang vài lần nữa, thử t́m lại ngôi mộ của Trí nhưng vô vọng, không biết giờ đây thân xác của Trí trôi giạt về đâu.
Dù rằng trên chiến trường có ngàn điều không may mắn có thể xảy ra bất cứ lúc nào cho một người lính chiến, nhưng sao mỗi khi nhớ về trận Thường Đức, hắn lại cảm thấy áy náy trong ḷng. Đôi mắt của Nguyễn quang Trí, người đồng đội năm xưa, đă nh́n hắn với ánh mắt tin tưởng hết mực, rồi xách dây đạn và khẩu súng M16 nhảy xuống căn hầm định mệnh. Trận Thường Đức và Nguyễn quang Trí đă trôi qua được 34 năm dài, mà sao tiếng súng vẫn măi âm vang cho đến tận ngày hôm nay.
![]() |
![]() |
Vũ Đ́nh Hải.
03-15-2008